Dido Elizabeth Belle, Haziran 1761'de Londra'da doğdu. Dido'nun babası bir kraliyet deniz subayı olan Sir John Lindsay idi. Muhtemelen annesi de bir köle olan Afrikalı bir kadındı. Ancak bu iki yetişkin evlenmemişti. Dolayısıyla Dido, gayri meşru olarak doğan bir kızdı. Yüzbaşı Lindsay, Batı Hint Adaları'nda 18 ay geçirmişti ve Belle'nin annesi Maria, Yüzbaşı Lindsay'ın gemisi tarafından yakalanan kölelerden biri olabilirdi. Yazar Paula Byrne, Dido’nun annesinin tecavüze uğradığına ya da baştan çıkarıldığının açık olmadığını, Lord Mansfield’in yeğeninin gemisine alındığını; burada hamile kaldığını ve tarihi kayıtlara göre Dido’yu doğurmak için İngiltere’ye getirildiğini söyler. Dido'nun annesi Maria Belle, daha önce Afrika'daki evinden zorla çıkarılmış ve Karayipler'e götürülmüştü. Sömürülen, yüzyıllar boyunca yaşamları ellerinden alınmış milyonlarca insan arasındaydı. Annesi ölmüş olan Dido, babası Sir Lindsay tarafından İngiltere'nin baş hakimi aynı zaman da Sir Lindsay'ın amcası Lord Mansfield'ın evine, Kenwood malikanesine götürüldü.
Kaptan Sir John Lindsay, Dido'nun babası ve Lord Mansfield'ın yeğeni
Lord Mansfield'ın Kenwood'daki malikanesi
Dido, Lord Mansfield'ın ailesinin bir parçası olarak kuzeni Lady Elizabeth Murray ile birlikte büyüdüler. Lady Elizabeth Murray, Lord Mansfield'ın başka bir yeğeniydi. Lady Elizabeth Murray'ın annesi ölmüş ve babası onu istemediği için Lord Mansfield'ın yanında kalıyordu. Yani Dido, hem bir arkadaşa hem de bir kardeşe sahipti.
İngiltere'nin baş hakimi Lord Mansfield
Ancak bu iki kız arasında bir fark vardı. Dido'nun siyahi olması onu aile içerisinde farklı davranılmasına sebep oluyordu. Dido, eve gelen misafirlere gösterilmiyor ve aile fertleriyle aynı masada yemek yiyemiyordu. Bunun sebebi Lord Mansfield'ın kişisel isteği değildi. Döneminde Londra'nın siyahilere yaklaşımından dolayıydı. Dido'nun zamanında Londra'daki siyah insanlar, beyaz insanlarla aynı yasal korumaya sahip değildi. Birçoğu, Britanya'nın kolonilerinden dönen toprak sahiplerinin ve memurlarının köleleştirilmiş hizmetkarları olarak Londra'ya gelmişlerdi. Londra’da yaşayan 15.000’e yakın siyahilerin sadece üçte biri hizmetçi, müzisyen, işçi, denizci olarak ücretsiz çalışıyordu.
1760'lı yıllara kadar İngiltere'de köle ticareti doruğa çıkmıştı ve onu ortadan kaldırma hareketi de Dido'nun gençliği zamanında güçlendi. Adalet Bakanı Lord Mansfield, siyah ve beyaz insanlar arasındaki bu anlamsız ayrımı ve köle ticaretini desteklemiyordu. Londra'nın kurallarını ilk başta önemsemişti ancak yeğeni Dido'yu büyütürken daha fazla bu saçma ve ayrıcalıklı kuralları kendi evinde kullanmamaya başladı. 1772'deki Somerset davasıyla ilgili bir davada kölelikle ilgili birçok vakayı yargıladı. Köleliğin muhalifleri için büyük bir destek oldu. Onun için insan mal gibi alınıp satılamazdı. Çünkü insan paha biçilemezdi. Mansfield'ın Dido'ya olan ilgisi, kölelik hakkındaki kendi görüşlerini etkilemiş mi bunu bilemeyiz ama dönemindeki Zong davasında verdiği köle ticaretini onaylamayan kararı ile Londra'daki köle kavramının silinmesinde belki de ilk adımı atmış oldu. Davanın önemli sözleri şu şekildeydi:
"Fiat justitia ruat caelum"(Gök düşecek olsa da adaleti yerine getirelim)
Her iki kızın da “Baba” olarak adlandırdığı Lord Mansfield, bu kararını destekleyecek resmi bile yaptırdı. Genellikle tablolarda resmedilen siyahi insanların arka planda ve düşük statülü olarak resmedilmesini yıkacak bir tablo yapması için evine bir ressam çağırdı.
1770' lerin sonlarında bilinmeyen bir sanatçı tarafından boyanmış olan ancak Johann Zoffany'e atfedilen portrede kızlar Lord Mansfield’ın evi Kenwood’un Kuzey Londra’daki Hampstead kentindeki arazisinde gösteriliyor ve Kenwood’un sol alt köşesinde bulunan ünlü Aziz Paul Katedrali’nin bir görünümü var.
Portre, zaman için son derece sıra dışıdır. Çünkü siyah kadın ve beyaz kadın bu tabloda eşittir. Her ne kadar eşit gibi atfedilse de bu tablo bizce bütünüyle bir eşitliği göstermiyor. Nedeni de Dido'nun Lady Murray'ın bir arka düzlemine yerleştirilmiş olmasıdır. Ayrıca kıyafetlere bakıldığında Dido'nun kıyafeti Lady Murray'ın aksine parlak fakat gösterişten uzaktır. Takılara baktığımızda Dido'nun bir adet inci kolye, Lady Murray'ın ise iki adet inci kolye ile betimlendiğini görmekteyiz. Bir de Dido'nun başının kapalı olması ve Lady Murray'ın aksine elinde kitap yerine meyve sepeti tutması bu iki kızın çok da eşit olmadığını gösteriyor. Ancak Lady Murray'ın Dido'ya karşı destek verircesine dokunuşu ve her ikisinin de yüzündeki hoş gülümseme neticesinde bu iki kızın oldukça yakın olduğunu da bize gösteriyor. Bizce Dido, ne hizmetçilerden düşük derecede ne de soylu sınıfındanmış gibi yüksek bir mertebede resmedilmemiştir. Ama tablonun yapıldığı döneme göre yenilikçi ve dönemin Londra'sının siyahilere karşı düşmanca düşüncesinin yıkıldığını göstermesi açısından önemlidir.
Bu tablo 1922'ye kadar Kenwood'daki evde kaldı. Tablo şimdi İskoçya'nın Scone Sarayı'nda, İskoçya'da tutuluyor. 2007'de Kenwood'da İngiltere'de köle ticaretinin kaldırılmasının 200. yıl dönümünü gösteren bir sergide (“Kölelik ve Adalet”) sergilendi.
Dido Elizabeth Belle'nin portresi ve Lindsay'ın kuzeni Lady Elizabeth Murray, 1778. Daha önce Johann Zoffany'ye atfedilen tablo.
Dido'nun babası ölümünden sonra ona büyük bir servet ve onu büyüten Lord Mansfield da 500 pound bıraktı. Hukukçu John Davinier ile evlendiğinde doğan üç oğlunun okul masraflarını ve evini bu servet sayesinde ödedi. Dido, Temmuz 1804' te 43 yaşında hayata veda etti. Torunları Londra, Hindistan ve Güney Afrika'da yaşadı. Bilinen son soyundan olan büyük torunu Harold Davinier, Güney Afrika'da yaşadı ve 1975'te orada öldü.
Dido'nun Temmuz 1804'teki ölümünün mezar kayıtları
Bu sıra dışı hayatı konu alan Amma Asante'nin yönettiği 2014 yapımı film dönemi ve konuyu daha iyi anlamak için izlemeye değer.
Kaynaklar: Gene Adams, Dido Elizabeth Belle: A Black Girl At Kenwood, Camden History Review, Vol. 12 (1984), sayfa 10-14.
Paula Bryne, Belle: The Slave Daughter and The Lord Chief Justice, Harper Perennial, England, 2014.
Chiristine Kenyon Jones, Ambiguous Cousinship: Mansfield Park and the Mansfield Family, http://www.jasna.org
Dido Elizabeth Belle Portre- BBC Fake or Fortune, https://georgianera.wordpress.com
